Ο τόπος / Αιγές / Η αναζήτηση των Αιγών


Αιγές


Η αναζήτηση των Αιγών


Κραταιά πεποίθηση όλων των ιστορικών του 19ου αι. αποτελούσε η ταύτιση της πρώτης πρωτεύουσας του αρχαίου μακεδονικού βασιλείου με τη σύγχρονη πόλη της Έδεσσας. Η ύπαρξη μιας αρχαίας πόλης με το όνομα Έδεσσα δεν έδειχνε να ενοχλεί τους μελετητές, που θεωρούσαν πως επρόκειτο απλά για διαφορετικές ονομασίες του ίδιου αστικού κέντρου. Ο Heuzey αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα των αρχαιοτήτων στην περιοχή της Βεργίνας, αναρωτήθηκε αμέσως για την ταυτότητά της αρχαίας πόλης που βρισόταν εκεί. Ωστόσο, η πεποίθηση πως οι αρχαίες Αιγές βρίσκονταν στην Έδεσσα, σε συνδυασμό με τα περιορισμένα αρχαιολογικά δεδομένα που είχε, δεν του επέτρεψαν τη σκέψη ότι μπορεί να βρίσκεται στις Αιγές. Έτσι, αν και δεν έμεινε ικανοποιημένος από αυτή του την ερμηνεία διατύπωσε την άποψη ότι τα ερείπια που εντόπισε πιθανότητα ανήκαν στην αρχαία πόλη Βάλλα, η οποία αναφέρεται σε κάποιες ρωμαϊκές πηγές. Την ίδια δυσκολία αντιμετώπισε στη συνέχεια και ο Κωνσταντίνος Ρωμαίος, ο οποίος δεν αμφισβήτησε το σκεπτικό του Léon Heuzey.

Ο πρώτος που αμφισβήτησε αυτή την ακλόνητη άποψη ήταν ο T.L.F. Tafel. Την αντίρρησή της για την ταύτιση των Αιγών με την Έδεσσα, εξέφρασε μερικά χρόνια αργότερα και η Φ. Παπάζογλου, το έργο της όμως, γραμμένο στη σερβική γλώσσα, δεν έγινε ευρέως γνωστό.

Αυτός που τάραξε τα νερά της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας ήταν ο διακεκριμένος Βρετανός ιστορικός N.G.L. Hammond, ο οποίος ύστερα από χρόνια μελέτης και προσωπική έρευνα και γνώση του χώρου, διατύπωσε μία νέα ερμηνεία των ως τότε αρχαιολογικών και ιστορικών στοιχείων και τοποθέτησε τις Αιγές στη Βεργίνα. Ο ίδιος ο Ανδρόνικος δεν πείστηκε αρχικά όταν άκουσε το 1969 σε ένα συμπόσιο για την αρχαία Μακεδονία τον N.G.L. Hammond να διατυπώνει την άποψη ότι ο αρχαιολογικός χώρος της Βεργίνας είναι η πόλη των Αιγών. Χαρακτηριστικά γράφει: "Ημουν παρών όταν ο Hammond διατύπωσε τη θεωρία του για τις Αιγές στο συνέδριο της Θεσσαλονίκης. Αισθάνθηκα πως η πρότασή του απευθυνόταν προσωπικά σε μένα και σχεδόν προκαλούσε μιαν αντίδρασή μου. Θυμούμαι πως όταν τελείωσε ζήτησα το λόγο και είπα: Θα ήμουν ευτυχής να είμαι ο ανασκαφέας των Αιγών, έστω και χωρίς να το ξέρω. Αλλά δε μπορώ να το πιστέψω...". Λίγα χρόνια αργότερα,  τα πρώτα ευρήματα από την ανασκαφή της Μεγάλης Τούμπας στη Βεργίνα, τον οδήγησαν στην αναθεώρηση του δισταγμού του και στην αποδοχή, με επιπλέον επιχειρήματα, της άποψης του Hammond.  

Σταδιακά η πλειονότητα των μελετητών ενστερνίστηκε την άποψη αυτή, χωρίς βέβαια να λείπει και ο αντίλογος. Το 1994 π.χ. ο Π. Φάκλαρης δημοσίευσε την αντίθεσή του επανερχόμενος στην ταύτιση του Heuzey με την κώμη Βάλλα, τοποθετώντας τις Αιγές σε βορειότερο σημείο.

Σε πρόσφατες μελέτες τους οι Ε. Λιβιεράτος και Μ. Μανωλεδάκης με βάση τις γεωγραφικές συντεταγμένες του Κλαύδιου Πτολεμαίου στη «Γεωγραφία» του, ενισχύουν την  τοποθέτηση των Αιγών  στον ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Βεργίνας.   Το πιο εύγλωττο, ωστόσο, κριτήριο για την ταύτιση αυτή αποτελεί το σύνολο των εντυπωσιακών μνημείων και ευρημάτων, που έρχονται στο φώς χάρη στη συστηματική ανασκαφή στις βόρειες παρυφές των Πιερίων  .


back to top